Opieka naprzemienna, a rozliczenie, jako samotny rodzic

Opieka naprzemienna stała się w ostatnich latach bardzo chętnie stosowanym modelem wykonywania władzy rodzicielskiej po rozwodzie lub rozstaniu rodziców. W przypadku jej ustanowienia, rodzi jednak istotne wątpliwości podatkowe w zakresie prawa do preferencyjnego rozliczenia, jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

W efekcie podatnicy wobec, których ustanowiono model opieki naprzemiennej dokonując rocznego rozliczenia podatkowego stoją przed niepewnością: czy w przypadku opieki naprzemiennej możliwe jest skorzystanie z preferencji podatkowych, a jeśli tak, to na jakich zasadach i w jakim zakresie. 

Niniejszy artykuł omawia obowiązujące w tym względzie przepisy, aktualną w 2026 roku praktykę organów podatkowych oraz istotne kierunki w orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazując, kiedy opieka naprzemienna może (a kiedy z reguły nie pozwala) na skorzystanie z preferencji w rozliczeniu PIT.

Z artykułu dowiesz się m.in., że:

• preferencja podatkowa dla osoby samotnie wychowującej dziecko polega na możliwości obliczenia rocznego PIT w sposób analogiczny do wspólnego rozliczenia małżonków — podatek liczony jest w podwójnej wysokości od połowy dochodów rodzica. Mechanizm ten pozwala obniżyć podatek, zwłaszcza gdy część dochodów wpadałaby do wyższego progu podatkowego;

• art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera istotne wyłączenie możliwości skorzystania z preferencji;

• dotychczas organy podatkowe bardzo często stały na stanowisku, zgodnie z którym po zmianie przepisów w 2022 r., już sama opieka naprzemienna, z góry, całkowicie wyklucza możliwość rozliczenia się jako samotny rodzic; 

• w 2026 roku organy podatkowe złagodziły swoje wcześniejsze stanowisko i aktualnie przyjmują, że wychowywanie dziecka/dzieci w systemie opieki naprzemiennej nie stanowi samo w sobie przesłanki negatywnej, która pozbawia rodzica prawa do opodatkowania dochodów na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci;

• w ocenie organów podatkowych, opodatkowanie dochodów na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci, nie jest możliwe, gdy spełnione są jednocześnie dwie przesłanki: wychowywanie dziecka w systemie opieki naprzemiennej oraz ustalenie dla obojga rodziców prawa do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (800+, podzielone dla rodziców na pół, po 400 zł);

• organy podatkowe wskazują, że w praktyce chodzi o rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, którzy zgodnie z orzeczeniem sądu sprawują opiekę nad dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach, oraz każdy z rodziców pobiera świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty tego świadczenia, które przysługuje za dany miesiąc;

• prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów, jeżeli tylko jeden z rodziców pobiera świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa - przysługuje temu rodzicowi, który nie pobiera świadczenia wychowawczego;

• z preferencji tej może skorzystać tylko jeden rodzic (opiekun prawny);

• gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wprost stanowi, że żaden z rodziców nie może zastosować tej preferencji;

• przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie pozbawiają rodzica prawa do wskazanej preferencji w sytuacji, gdy zamieszkuje on z osobami niewychowującymi i nieobowiązanymi do wychowywania dzieci (z nowym partnerem).

Na czym polega preferencyjne rozliczenie podatkowu dochodowego przez “samotnych rodziców”?

Należy wyjaśnić, że w obowiązującym od 1 stycznia 2022 r. stanie prawnym, podstawę do zastosowania preferencyjnego rozliczenia osób samotnie wychowujących dzieci reguluje art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaś warunki zastosowania tej preferencji normują przepisy ust. 4d-4h, ust. 8 oraz ust. 11-13 tego artykułu.

Stosownie do treści art. 6 ust. 4c PDOFizU od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci: 1. Małoletnie; 2. pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną; 3. pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie,  podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym.

Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 4d tej ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 4c, podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, przy czym do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w niniejszej ustawie. Zwrot „z uwzględnieniem art. 7” oznacza, że przy obliczaniu podatku dla samotnego rodzica należy stosować również zasady przypisywania dochodów określone w art. 7 ustawy o PIT. Art. 7 reguluje m.in.: doliczanie dochodów małoletnich dzieci do dochodów rodziców, zasady przypisywania przychodów między małżonkami, a także wyjątki dotyczące dochodów dzieci z pracy, stypendiów czy rzeczy oddanych im do swobodnego użytku. 

Mając powyższe na uwadze, preferencja podatkowa dla osoby samotnie wychowującej dziecko polega na możliwości obliczenia PIT w sposób analogiczny do wspólnego rozliczenia małżonków — podatek liczony jest w podwójnej wysokości od połowy dochodów rodzica. Mechanizm ten pozwala obniżyć podatek, zwłaszcza gdy część dochodów wpadałaby do wyższego progu podatkowego.

Przykład 1 - korzyści z preferencji przy przekroczeniu progu 120 000 zł

Założenia:

dochód roczny: 180 000 zł

skala podatkowa: 12% do 120 000 zł, 32% powyżej

Bez preferencji:

120 000 zł × 12% = 14 400 zł

60 000 zł × 32% = 19 200 zł

PIT = 33 600 zł

Z preferencją (podział na pół):

dochód: 180 000 / 2 = 90 000 zł

90 000 zł × 12% = 10 800 zł

podatek ×2 = 21 600 zł

Różnica: 12 000 zł oszczędności

Przykład 2 – brak wejścia w drugi próg

Założenia:

dochód roczny: 100 000 zł

Bez preferencji:

100 000 zł × 12% = 12 000 zł

Z preferencją:

100 000 / 2 = 50 000 zł

50 000 zł × 12% = 6 000 zł

podatek ×2 = 12 000 zł

Różnica: 0 zł

Preferencja działa realnie tylko wtedy, gdy „rozbicie” dochodu na pół powoduje uniknięcie wejścia w wyższy próg podatkowy — w przeciwnym razie efekt podatkowy jest neutralny.

Z przedmiotowej preferencji nie zawsze będą mogli jednak skorzystać rodzice, odnośnie których orzeczono wykonywanie władzy rodzicielskiej wobec dzieci w modelu opieki naprzemiennej, bowiem ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera istotne wyłączenie, o czym poniżej.

Kłopotliwy dla opieki naprzemiennej przepis ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dla naszych dalszych rozważań kluczowy jest przepis art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym, sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, przewidujący preferencyjne opodatkowanie, nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Wyjaśnić należy, że od 1 lipca 2022 r., z mocą od 1 stycznia 2022 r., ustawodawca zdecydował się na zmianę normatywną, która w określonych sytuacjach nie pozwala na preferencyjne opodatkowanie samotnych rodziców, którzy wychowują co najmniej jedno dziecko wspólnie, rozumiane także jako "naprzemienne" wykonywanie opieki nad dzieckiem - art. 6 ust. 4f ustawy o PIT (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2024 r., I SA/Gd 760/24). W 2022 roku nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego w zakresie art. 6 ust. 4, ust. 5 PDOFizU. Ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw zostały wprowadzone z dniem 1 lipca 2022 r. zmiany w art. 6 PDOFizU. Zmiany tego przepisu mają zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r. (w myśl art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej). 

W takim stanie prawnym, dokonajmy analizy aktualnego stanowiska organów podatkowych w tym względzie, bowiem dotychczas organy podatkowe bardzo często uważały, że zgodnie z przpeisami po zmianie z 2022 r., już sama opieka naprzemienna, z góry, całkowicie wyklucza możliwość rozliczenia się jako samotny rodzic. 

Stanowisko organów podatkowych w 2026 roku

Aktualnie w 2026 roku, na skutek wielu orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy podatkowe w istotny sposób złagodziły swoje stanowisko i w nowszych indywidualnych interpretacji podatkowych, znalazło się wiele tez korzystne korzystnych dla podatników, będących rodzicami sprawujacymi władzę rodzicielską w modelu opieki naprzemiennej.

Analizę rozpocznę od najnowszej interpretacji Dyrektora KIS (z dnia 22 kwietnia 2026 roku).

1) Pismo z dnia 22 kwietnia 2026 r., Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, 0113-KDIPT2-2.4011.44.2026.2.ST 

Mianowicie, jak wynika z pisma z dnia 22 kwietnia 2026 r., Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, 0113-KDIPT2-2.4011.44.2026.2.ST (Preferencyjne rozliczenie podatku dochodowego dla osoby samotnie wychowującej dziecko):

• “W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych”;

• “Od 1 stycznia 2022 r. ustawodawca zdecydował się bowiem na zmianę normatywną, która zgodnie z art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przyznaje preferencji osobie, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci;

• “Wychowywanie dziecka/dzieci w systemie opieki naprzemiennej nie stanowi samo w sobie przesłanki negatywnej, która pozbawia rodzica prawa do opodatkowania dochodów na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci, gdyż do zastosowania wyłączenia z art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek.“

• “W rezultacie, rodzice sprawujący naprzemienną opiekę mogą być rodzicami samotnie wychowującymi dzieci.” 

Jak przy tym stwierdził Dyrektor KIS w odniesieniu do podmiotu, który wystąpił o wydanie interpretacji indywidualnej:

• “skoro sprawuje Pan opiekę nad synem w systemie opieki naprzemiennej, na podstawie zawartego porozumienia rodzicielskiego i nie pobiera Pan świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, bowiem świadczenie to pobiera matka Pana syna, to stwierdzam, że może rozliczyć się Pan jako rodzic samotnie wychowujący dziecko na zasadach określonych w art. 6 ust. 4c i 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;

• “W Pana sytuacji nie występuje określona w art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, negatywna przesłanka uniemożliwiająca Panu skorzystanie z tej preferencji, bowiem jak wskazał Pan w opisie stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego - to matka Pana syna pobierała w 2025 r. świadczenie wychowawcze, o którym mowa w art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dziecka - wobec tego prawo do preferencyjnego rozliczenia Panu przysługuje, gdyż wychowywanie dziecka w systemie opieki naprzemiennej nie stanowi samo w sobie przesłanki negatywnej, która pozbawia prawa do omawianej preferencji.”

Jak widzimy z tez zawartych w powyższym, piśmie Dyrektora KIS, stanowisko organów podatkowych w 2026 roku nie zakłada już aktualnie, że wykonywanie władzy rodzicielskiej w modelu opieki naprzemiennej, z góry miałoby oznaczać całkowity brak możliwości skorzystania z preferencji podatkowej. Przeciwnie, organ podatkowy wprost wypowiada się o tym, że “rodzice sprawujący naprzemienną opiekę mogą być rodzicami samotnie wychowującymi dzieci” oraz że “wychowywanie dziecka/dzieci w systemie opieki naprzemiennej nie stanowi samo w sobie przesłanki negatywnej, która pozbawia rodzica prawa do opodatkowania dochodów na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci.” 

Zarazem organ podkreśla, że dla możliwości skorzystania z preferencji podatkowej, konieczne jest uniknięcie spełnienia dwóch przesłanek, co stanowi kontynuację interpretacji przepisu, prezentowaną także we wcześniejszych stanowiskach organów podatkowych, o czym poniżej.

2) Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 lutego 2026 r., 0114-KDIP3-2.4011.1088.2025.3.AC

Również wcześniejsza interpretacja, jeszcze z początku 2026 roku potwierdza tezy zaprezentowane powyżej, ale dodatkowo wyjaśnia, jak organ rozumie konieczność spełnienia owych dwóch warunków dla utrwaty prawa do skorzystania z preferencji. Jak bowiem wynika z Interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 lutego 2026 r., 0114-KDIP3-2.4011.1088.2025.3.AC:

• “wychowywanie dziecka/dzieci w systemie opieki naprzemiennej przez rodziców nie stanowi jednak samo w sobie przesłanki negatywnej, która pozbawia rodzica prawa do opodatkowania dochodów na zasadach przewidzianych dla osoby samotnie wychowujących dzieci, gdyż do zastosowania wyłączenia z art. 6 ust. 4f ww. ustawy konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek (tj. zarówno wychowywania dziecka w systemie opieki naprzemiennej, jak i ustalenie świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci)”;

• “jedynie w sytuacji, gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wprost stanowi, że żaden z rodziców nie może zastosować tej preferencji. W praktyce chodzi o rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, którzy zgodnie z orzeczeniem sądu sprawują opiekę nad dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach, oraz każdy z rodziców pobiera świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty tego świadczenia, które przysługuje za dany miesiąc”;

• w pozostałych przypadkach rodzice (opiekunowie prawni), którzy dzielą się opieką nad dzieckiem z drugim rodzicem (opiekunem prawnym), mogą opodatkować swoje dochody na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci na takich samych zasadach, jak pozostali podatnicy, pamiętając jednocześnie, że z preferencji tej może skorzystać tylko jeden rodzic (opiekun prawny). Wynika to wprost z przepisów ustawy, która w sposób jednoznaczny i czytelny określa warunki stosowania tej preferencji.

Z powyższej interpretacji dowiadujemy się już zatem, że aktualnie w 2026 roku, organy podatkowe wyłączają możliwość skorzystania przez rodziców z preferencji podatkowej wówczas, gdy wychowywanie dziecka odbywa się w systemie opieki naprzemiennej, ale jednocześnie nastąpiło w przypadku obojga rodziców ustalenie świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Co więcej organ wyjaśnia, co rozumie przez to w praktyce, tj. rodzice nie skorzystaja z preferencji podatkowej, gdy zgodnie z orzeczeniem sądu sprawują opiekę nad dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach, oraz gdy każdy z rodziców pobiera świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty tego świadczenia, które przysługuje za dany miesiąc (po 400 zł). Dodatkowo, co bardzo istotne organ podatkowy formułuje kolejne ograniczenie dla rodziców, zgodnie z którym z preferencji tej może skorzystać tylko jeden rodzic (opiekun prawny).

Kolejne interpretacje podatkowe wydane w 2026 roku, w pełni potwierdzają opisane powyżej stanowisko.

3) Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 9 lutego 2026 r. 0114-KDIP3-2.4011.1058.2025.2.MN

Tak samo, jak w późniejszych interpretacjach, tak i w interpretacji indywidualnej z dnia 9 lutego 2026, organ podatkowy wskazał, że wychowywanie dziecka/dzieci w systemie opieki naprzemiennej przez rozwiedzionych rodziców nie stanowi jednak samo w sobie przesłanki negatywnej, która pozbawia rodzica prawa do opodatkowania dochodów na zasadach przewidzianych dla osoby samotnie wychowujących dzieci, gdyż do zastosowania wyłączenia z art. 6 ust. 4f ww. ustawy konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek, tj.:

• wychowywania dziecka w systemie opieki naprzemiennej oraz

• ustalenia świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci).

Jak dodał organ, “jedynie w sytuacji, gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wprost stanowi, że żaden z rodziców nie może zastosować tej preferencji. 

Rownież w tym wypadku organ wskazał, że w praktyce chodzi o rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, którzy zgodnie z orzeczeniem sądu sprawują opiekę nad dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach, oraz każdy z rodziców pobiera świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty tego świadczenia, które przysługuje za dany miesiąc.”

Dodatkowo także w tym wypadku Dyrektor KIS skondkludował, że “w pozostałych przypadkach rodzice (opiekunowie prawni), którzy dzielą się opieką nad dzieckiem z drugim rodzicem (opiekunem prawnym), mogą opodatkować swoje dochody na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci na takich samych zasadach, jak pozostali podatnicy, pamiętając jednocześnie, że z preferencji tej może skorzystać tylko jeden rodzic (opiekun prawny). Wynika to wprost z przepisów ustawy, która w sposób jednoznaczny i czytelny określa warunki stosowania tej preferencji.”

4) Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 27 stycznia 2026 r., 0113-KDIPT2-2.4011.1131.2025.1.ST 

Tożsame stanowisko zostało zajęte w jeszcze innej interpretacji z tego roku (2026) - interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 27 stycznia 2026 r., 0113-KDIPT2-2.4011.1131.2025.1.ST, gdzie wskazano, co następuje:

• “ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie wychowujących dzieci od spełnienia łącznie kilku warunków”;

• “ustawodawca używając w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych sformułowania „Od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego” przywrócił od 1 stycznia 2022 r. do treści przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uszczegółowienie, że „jeden rodzic lub opiekun prawny” może skorzystać z preferencyjnego rozliczenia”;

• “ponadto, w szczególności, osoba chcąca skorzystać z tej preferencji podatkowej, musi posiadać określony status. Przy czym przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik), jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie w roku podatkowym wychowywać dzieci samotnie”;

• “Wychowywanie dziecka/dzieci w systemie opieki naprzemiennej przez rozwiedzionych rodziców nie stanowi zatem samo w sobie przesłanki negatywnej, która pozbawia rodzica prawa do opodatkowania dochodów na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci, gdyż do zastosowania wyłączenia z art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek”;

• “W rezultacie, rodzice sprawujący naprzemienną opiekę mogą być rodzicami samotnie wychowującymi dzieci. Nie oznacza to jednak, że zarówno ojciec, jak i matka dziecka, mogą opodatkować swoje dochody na zasadach przewidzianych dla rodziców samotnie wychowujących dzieci, ponieważ zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych prawo to przysługuje tylko jednemu rodzicowi, pod warunkiem, że spełnia pozostałe warunki dla tej preferencji.”;

• “W przypadku zatem rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, którzy samotnie wychowują dziecko/dzieci w porównywalnych okresach w systemie opieki naprzemiennej (w tym wskazanej w porozumieniu wychowawczym zawartym przed sądem), stosownie do art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów na zasadach przewidzianych w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - jeżeli tylko jeden z rodziców pobiera świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa - przysługuje temu rodzicowi, który nie pobiera świadczenia wychowawczego.”

Powyższa interperetacja potwierdza zatem kolejny raz, że dominijącym aktualnie poglądem organów podatkowych jest, to że preferencja podatkowa może przysługiwać aktualnie tylko jednemu rodzicowi - temu rodzicowi, który nie pobiera świadczenia wychowawczego (połowy 800+).

5) Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 19 stycznia 2026 r., 0115-KDIT2.4011.632.2025.2.KC

Praktycznie te samy tezy sformułował Dyrektor KIS, także we wcześniejszej interpretacji z dnia 19 stycznia 2026 roku, gdzie przyjał, że 

• “na mocy art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie przyznaje się preferencji osobie, która wychowuje dziecko z drugim rodzicem w systemie opieki naprzemiennej, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.”;

• “wychowywanie dziecka/dzieci w systemie opieki naprzemiennej przez rozwiedzionych rodziców nie stanowi jednak samo w sobie przesłanki negatywnej, która pozbawia rodzica prawa do opodatkowania dochodów na zasadach przewidzianych dla osoby samotnie wychowujących dzieci”

• “do zastosowania wyłączenia z art. 6 ust. 4f ww. ustawy konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek (tj. zarówno wychowywania dziecka w systemie opieki naprzemiennej, jak i ustalenie świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci)”

• “jedynie w sytuacji, gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wprost stanowi, że żaden z rodziców nie może zastosować tej preferencji. W praktyce chodzi o rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, którzy zgodnie z orzeczeniem sądu sprawują opiekę nad dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach, oraz każdy z rodziców pobiera świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty tego świadczenia, które przysługuje za dany miesiąc.”;

• “W pozostałych przypadkach rodzice (opiekunowie prawni), którzy dzielą się opieką nad dzieckiem z drugim rodzicem (opiekunem prawnym), mogą opodatkować swoje dochody na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci na takich samych zasadach, jak pozostali podatnicy, pamiętając jednocześnie, że z preferencji tej może skorzystać tylko jeden rodzic (opiekun prawny).”

Stanowisko sądów administracyjnych

Zanim przejdę do omówienia tez wynikających z orzecznictwa sądów administracyjnych, zaznaczę, że pomimo tego, że przedmiotowe orzecznictwo ma bardzo duży wpływ na kierunek interpreetacji organów podatkowych, o czym już wcześniej wspomiałem, to jednak musimy liczyć się z tym, że nie zawsze będzie tak w naszej sprawie. Jak bowiem zaznaczył Dyrektor KIS w Interpretacji indywidualnej z dnia 22 grudnia 2025 r., 0115-KDIT2.4011.594.2025.2.DT, “zauważyć, że wyroki sądów to rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie, osadzonej w określonym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) w swoim rozdziale III określa zamknięty katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Nie przewiduje on takiej mocy dla orzecznictwa sądowego, w tym orzecznictwa sądów administracyjnych (w Polsce nie obowiązuje system precedensów sądowych). W związku z powyższym, nie negując orzecznictwa, jako cennego źródła w zakresie wskazywania kierunków wykładni norm prawa podatkowego, należy zauważyć, że moc obowiązująca wyroku zamyka się w obrębie sprawy, w której została wydana.”

Oceniając aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych przede wszystkim należy podkreślić, iż w 2026 roku sądy nie kwestionują stanowiska organów podatkowych zgodnie, z którym  opodatkowanie dochodów na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci, nie jest możliwe, gdy spełnione są jednocześnie dwie przesłanki: wychowywanie dziecka w systemie opieki naprzemiennej oraz ustalenie dla obojga rodziców prawa do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (800+, podzielone dla rodziców na pół, po 400 zł). Podobnie sądy administracyjne w zasadzie nie kwestionują tego, iż do preferencji podatkowej uprawniony jest po dokonanych zmianach w przepisach jedynie jeden rodzic - ten, który nie pobiera świadczenia wychowawczego.

W tym zakresie zwracam m.in. uwagę na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 czerwca 2025 r., I SA/Ke 139/25, gdzie Sąd wskazał, że “wykładnia przepisu art. 6 ust. 4f PDOFizU wymaga uwzględnienia, że nowelizacja modyfikuje zapis dotyczący omawianej ulgi, precyzując, że dotyczy ona obecnie "dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego"

Istotne znaczenie orzecznictwa (z wcześniejszego okresu - sprzed 2026 roku) odwierciedlone zostało natomiast, w aktualnym stanowisku Dyrektora KIS, zgodnie z którym wychowywanie dziecka/dzieci w systemie opieki naprzemiennej nie stanowi samo w sobie przesłanki negatywnej, która pozbawia rodzica prawa do opodatkowania dochodów na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci. Wcześniej organy bardzo często uznawały, że przy orzeczonej opiece naprzemiennej w ogóle nie może być mowy o prawie do skorzystania z preferencji podatkowej. 

Wiele orzeczeń sądów administracyjnych kładło właśnie nacisk na fakt, iż wychowywanie dziecka w systemie opieki naprzemiennej, oznacza, że rodzice na zmianę wychowują samotnie dziecko, a nie że wychowują dziecko wspólnie.

1) Z tezy i uzasadnienia wspomianego już wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 czerwca 2025 r., I SA/Ke 139/25, możemy wydobyć następujące ważne dla nas wnioski:

• “Leksykalne znaczenie wyrazu "samotny" wskazuje rodzica wychowującego dziecko w odosobnieniu i bez jego udziału drugiego rodzica przebywającego z dzieckiem w innym miejscu niż rodzic. Nie oznacza to zaś braku jakiegokolwiek udziału drugiego z rodziców w procesie wychowawczym dzieci.”;

• “nowa redakcja analizowanej ulgi nie modyfikuje ukształtowanego już w orzecznictwie rozumienia wyrażenia ustawowego dotyczącego "samotnego wychowywania dzieci", zamieszczonego w art. 6 ust. 4c PDOFizU, lecz w określonych sytuacjach wyklucza jedynie wspólne opodatkowanie w przypadku samotnego wychowywania dzieci (por. wyroki NSA: z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II FSK 42/21; z dnia 11 sierpnia 2023 r. sygn. akt II FSK 229/21).”;

• "...leksykalne znaczenie wyrazu "samotny" ("samotność") ukierunkowuje na odkodowanie sformułowania dotyczącego "rodzica samotnie wychowującego dzieci", jako rodzica wychowującego dzieci (dziecko) w odosobnieniu od drugiego rodzica dzieci (dziecka) i bez jego udziału i przebywającego z dziećmi (dzieckiem) w innym miejscu niż rodzic. Nie oznacza to zaś braku jakiegokolwiek udziału drugiego z rodziców w procesie wychowawczym dzieci.";

• “Jeśli zatem rozwiedziony rodzić nie wykonuje w tym samym czasie i w tym samym miejscu czynności, przy współudziale drugiego rodzica, składających się na proces wychowawczy, to wręcz nielogiczne jest twierdzenie, że czyni to wspólnie z drugim rodzicem.”;

• “Pojęcie samotnego wychowania dziecka, wiąże się przede wszystkim z samodzielnym pokrywaniem przez podatnika kosztów związanych w wychowaniem i utrzymaniem dziecka i osobistym, bezpośrednim dbaniem o jego rozwój fizyczny i emocjonalny”.

2) Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 października 2024 r., I SA/Ol 249/24.

Jak wynika z tezy innego wyroku - wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 października 2024 r., I SA/Ol 249/24:

• “Przeciwieństwem pojęcia "samotnego wychowywania dziecka" jest pojęcie "wspólnego wychowywania dziecka". Jeżeli przez część czasu w roku dzieci zamieszkują u jednego z rodziców, w stosunku do których sąd orzekł rozwód, to rodzic ten w tym czasie samodzielnie, tj. bez wsparcia drugiego wychowuje dzieci, natomiast przez pozostały czas są one wychowywane przez drugiego z rodziców. Każdy też z rodziców działa bez wsparcia drugiej osoby i samodzielnie dokonuje czynności związanych z wychowaniem i utrzymaniem dzieci, jednocześnie samodzielnie ponosząc przez część roku podatkowego koszty ich utrzymania. Zatem każdy z rodziców sprawujących opiekę naprzemienną i wychowujących dziecko w tak ustalonym systemie jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Kryterium samotnego wychowywania dzieci jest spełnione również wtedy, gdy rozwiedziony rodzic wraz z drugim wychowuje dzieci naprzemiennie.”

3) Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2024 r., I SA/Po 495/24

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2024 r., I SA/Po 495/24, zmierza w tym samym kierunku interpretacj, co dwa wcześniej przedstawione wyroki:

• Celem wprowadzenia tej swoistej ulgi było umożliwienie preferencyjnego rozliczenia podatkowego dla tych osób, które w roku podatkowym doświadczyły samotnej, samodzielnej pieczy nad dzieckiem i jego wychowywaniem. Cel ten wpisuje się w idee polityki prorodzinnej Państwa, która na gruncie prawa podatkowego realizowana jest na wiele sposobów (m.in. odliczenia od podatku dochodowego od osób fizycznych, zwolnienia podatkowe w podatku od spadków i darowizn);

• Nie jest przy tym konieczne, aby drugi z rodziców był w tym czasie wyeliminowany z opieki i wychowania dzieci, taki bowiem warunek przeczyłby polityce prorodzinnej Państwa zmierzającej do systemowego wsparcia rodziców w wychowaniu dzieci, zwłaszcza w samotnym wychowaniu dzieci. Samotne wychowywanie dzieci przez cały rok podatkowy w rozumieniu, jakie nadaje temu pojęciu organ w zaskarżonej interpretacji mogłoby być zrealizowane jedynie w odniesieniu do wdów, wdowców i osób rozwiedzionych, którym przyznano wyłączną władzę rodzicielską. Tymczasem art. 6 ust. 4 PDOFizU na równi przyznaje ulgę wszystkim rodzicom i opiekunom prawnym wychowującym dzieci samotnie, niezależnie od przyczyny pozostawania cywilnie w stanie wolnym.

• “Oceniając znaczenie użytego w art. 6 ust. 4 PDOFizU pojęcia "osoby samotnie wychowującej dzieci" i mając na względzie wykładnię językową, historyczną i funkcjonalną, trzeba stwierdzić, że brzmienie art. 6 ust. 4 PDOFizU, które obowiązywało w stanie prawnym pomiędzy 1 stycznia 2011 r., a 31 grudnia 2021 r., nie dawało podstaw do twierdzenia, że status osoby samotnie wychowującej dziecko został zastrzeżony jedynie dla jednego z rodziców, który wychowuje dziecko lub dzieci bez jakiegokolwiek udziału drugiego z rodziców. Przepis ten wskazywał tylko, że rodzic, chcący skorzystać z ulgi musiał "w roku podatkowym samotnie wychowywać dzieci". Pojęcie "samotnego wychowania dziecka", wiąże się przede wszystkim z samodzielnym pokrywaniem przez podatnika kosztów związanych z wychowaniem i utrzymaniem dziecka i osobistym, bezpośrednim dbaniem o jego rozwój fizyczny i emocjonalny. W rozpoznawanej sprawie, rodzice nie wychowują i nie opiekują się dziećmi "wspólnie" (tj. jednocześnie w tym samym czasie i miejscu), ale każde z nich odrębnie, w wyznaczonym i uzgodnionym czasie, bez udziału drugiego z rodziców. Obydwoje opiekują się dziećmi i zaspokajają ich życiowe potrzeby, tworząc im dom, warunki rozwoju w miejscu swojego zamieszkania. Zatem wychowywanie dzieci, realizowane jest przez każdego z rodziców "samotnie", bez udziału drugiego z rodziców w określonym przedziale czasowym w obrębie każdego roku kalendarzowego, będącego z mocy art. 11 OrdPU także rokiem podatkowym. O wspólnym (będącym antonimem samotnego), wychowaniu dzieci, nie świadczy fakt powierzenia władzy rodzicielskiej wspólnie obojgu małżonkom.”

• “Intencją ustawodawcy nie było wobec tego to, aby warunkiem skorzystania z preferencji podatkowych było wyeliminowanie jednego z rodziców z procesu wychowywania dzieci. A tak działoby się w sytuacji, gdyby z ulgi mógł skorzystać tylko ten rodzic, który wykaże, że dzieckiem nie opiekuje się przez cały rok podatkowy samodzielnie i nie uczestniczy w ogóle w jego wychowaniu drugi z rodziców.”;

• “Kwestionowanie w takiej sytuacji prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów na podstawie art. 6 ust. 4 PDOFizU byłoby sprzeczne nie tylko z brzmieniem przepisu, ale też z intencją ustawodawcy, realizującego w praktyce w formie ulg podatkowych, deklarowaną przez Państwo politykę prorodzinną.”

4) Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2024 r., II FSK 182/24

Jeszcze mocniej zaakncenotwał tę kwestię Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2024 r., II FSK 182/24, gdzie przyjęto, iż:

• odkodowując normę prawną wynikającą z przepisów art. 6 ust. 4c, 4d i 4f PDOFizU. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w stanie prawnym mającym zastosowanie do dochodów osiąganych od 1 stycznia 2022 r. status osoby samotnie wychowującej dziecko mogą mieć obydwoje rodzice, zgodnie z art. 6 ust. 4c PDOFizU, którzy prowadząc odrębne gospodarstwa domowe zapewniają dziecku "dwa domy", w ten sposób realizując niezależnie od siebie procesy wychowawcze względem dziecka (dzieci). W tym zakresie aktualność zachowują poglądy wyrażane w ramach linii orzeczniczej wypracowanej na tle art. 6 ust. 4 PDOFizU w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r. (zob. np. wyroki NSA z: 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 573/15; 20 maja 2020 r., II FSK 383/20; 6 maja 2021 r., II FSK 412/19; 14 lipca 2021 r., II FSK 3083/19; 17 sierpnia 2021 r., II FSK 775/19; 23 listopada 2021 r., II FSK 1038/21; 3 lutego 2022 r., II FSK 1513/19; 20 kwietnia 2022 r., II FSK 2020/19; 7 lutego 2023 r., II FSK 1766/20; 15 czerwca 2023 r., II FSK 42/21; 11 sierpnia 2023 r., II FSK 229/21; 20 grudnia 2023 r., II FSK 426/21; 24 stycznia 2024 r., II FSK 497/21). 

• pojęcie "wspólne wychowywanie" dziecka stanowi przesłankę faktyczną oraz dotyczy sytuacji, w której rodzice lub opiekunowie prawni wychowują dziecko w jednym miejscu i czasie, tj. prowadząc razem z dzieckiem wspólne gospodarstwo domowe (zapewniając dziecku "jeden dom", w którym wspólnie stosują proces wychowawczy względem dziecka). Ten sposób rozumienia (doprecyzowujący) ograniczeń prawa do ulgi, o której mowa w art. 6 ust. 4d PDOFizU, należy zastosować także w kontekście pojęcia "opieki naprzemiennej", które również nie zostało zdefiniowane w przepisach PDOFizU (podobnie jak i pojęcie "samotnie wychowuje" oraz pojęcie "wychowuje wspólnie"). Wszystkie te pojęcia mają charakter przesłanek faktycznych. Z tym wszakże zastrzeżeniem, że warunkiem koniecznym dla zastosowania pojęcia "opieka naprzemienna" jest wydanie stosownego orzeczenia przez sąd powszechny w przedmiocie opieki naprzemiennej, a także ustalenie (w czasie dokonanym) na rzecz "obydwojga rodziców" stosownego świadczenia wychowawczego (tzw. 500+, a od 1 stycznia 2024 r. tzw. "800+"). Przepis art. 6 ust. 4f PDOFizU wprowadza bowiem dwie przesłanki, które muszą zaistnieć łącznie.

• jest to konsekwencja użytego w art. 6 ust. 4f PDOFizU odesłania do art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy (szerzej w pkt 3.7. uzasadnienia wyroku). Wynikające z art. 6 ust. 4f PDOFizU ograniczenie prawa do ulgi należy zatem rozumieć jako wyjątkową sytuację faktyczną, w której rodzice lub opiekunowie prawni dziecka (po łącznym spełnieniu ww. przesłanek) stosują wspólnie - czyli w jednym miejscu i czasie - proces wychowawczy względem ich dziecka. Innymi słowy, ostatnio omawiane ograniczenie dotyczy sytuacji faktycznej (wyjątkowej), w której pomimo rozstania rodzice lub opiekunowie prawni "wspólnie wychowują" dziecko, tj. pozostają w tego rodzaju wyjątkowych relacjach, które umożliwiają im stosowanie wspólnie i w porozumieniu pełnego procesu wychowawczego względem ich dziecka.

Kolejna ważna wskazówka płynąca z orzecznictwa sądów administracyjnych wskazuje, na to, że również wówczas, gdy rodzic wykonujący władzę rodzicielską w systemie opieki naprzemiennej, zamiekszuje z nowym partnerem nie będacym rodzicem dziecka, to i wówczas ten pierwszy rodzic może zostać uznany za osobę samotnie wychowującą dziecko.

5) Dla przykładu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 lutego 2026 r., I SA/Bd 672/25, podejmuje tę istotną dla możliwości skorzystania z preferencyjnego rozliczenia PIT, kwestię, wspólnego wychowywania dziecka z nowym partnerem (przy ustalonej opiecie naprzemiennej). Jak wynika z treści uzasadnienia przedmiotowego wyroku:

• “przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie pozbawiają rodzica prawa do wskazanej ulgi w sytuacji, gdy zamieszkuje on z osobami niewychowującymi i nieobowiązanymi do wychowywania dzieci”;

• “organ, odwołując się do treści art. 6 ust. 4f PDOFizU, uznał, że z uwagi na okoliczność, iż skarżąca wychowuje wspólnie z partnerem (ojcem) drugie dziecko (córkę), nie można uznać, że samotnie wychowuje pierwsze dziecko (syna), urodzone w czasie trwania związku małżeńskiego, i nie przysługuje jej prawo do ulgowego opodatkowania dochodów. Sąd tego stanowiska nie podziela. W rozpatrywanej sprawie partner skarżącej nie jest w ogóle rodzicem jej syna. Nie łoży też finansowo na pierwsze dziecko (syna), nie ingeruje w jego wychowanie, nie adoptował go i nie jest jego opiekunem prawnym.”;

• “Jeszcze raz należy podkreślić, że brak możliwości preferencyjnego opodatkowania dotyczy samotnych rodziców, którzy wychowują co najmniej jedno dziecko (którego dotyczy ulga) wspólnie (tzn. z drugim rodzicem tego dziecka), rozumiane także jako "naprzemienne" wykonywanie opieki nad tym dzieckiem, a nie jak to zinterpretował organ wspólnie wychowują jakiekolwiek dziecko (w niniejszej sprawie dziecko, którego nie dotyczył wniosek o ulgę).”

Z orzecznictwa sądów administracyjnych możemy dowiedzieć się także, że ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (800+) nie równa się jego faktycznemu pobieraniu. Oznacza to, że jeżeli dany rodzic wystąpił już o świadczenie 800+ i prawo to zostało ustalone, to nawet późniejsze niepobieranie świadczenia, czy też rezygnacja z niego, może uniemożliwić skorzystanie z preferencji podatkowej.

6) Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2025 r., I SA/Ol 171/25, przekazuje nam w tym zakresie bardzo istotne tezy, pozwalajace na ustalenie, kiedy możemy skorzystać z preferencyjnego rozliczenia PIT. Zgodnie z treścią uzasadnienia przedmiotowego wyroku:

• “czasem odczytuje się znaczenie przytoczonego przepisu - w części zostało ustalone świadczenie wychowawcze - jako odnoszące się do samego posiadania uprawnienia do tego świadczenia, wynikającego ze spełnienia warunków ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nie do faktycznego pobierania świadczenia;

• “Sąd nie podziela stanowiska skarżącego w kwestii interpretacji ust. 4f art. 6 PDOFizU w sposób oparty na założeniu, że przyjęte w nim wykluczenie możliwości skorzystania z rozliczenia podatku w sposób określony w ust. 4c art. 6 PDOFizU uzależnione jest od ustalenia podatnikowi świadczenia wychowawczego na cały rok podatkowy, zaś w przypadku braku tego świadczenia za jakikolwiek okres roku podatkowego - wykluczenie z ust. 4f art. 6 PDOFizU nie może mieć zastosowania”;

• “Brzmienie omawianego przepisu: "nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci" - jest wyrazem racjonalnego założenia ustawodawcy, że osoby pobierające świadczenie wychowawcze będą zainteresowane jego nieprzerwanym pobieraniem (przez cały rok).”;

• “Niektóre Sądy odczytują znacznie przytoczonego przepisu w części "zostało ustalone świadczenie wychowawcze" jako odnoszące się do samego posiadania uprawnienia do tego świadczenia, wynikającego ze spełnienia warunków ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nie zaś do faktycznego pobierania świadczenia (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku I SA/Gd 760/24 z 10 grudnia 2024 r. i I SA/Gd 604/25 z 1 października 2025 r.).

7) Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 października 2024 r., I SA/Ol 249/24

Ten kierunek prezentuje właśnie, także kolejny wyrok - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 października 2024 r., I SA/Ol 249/24:

“w ocenie sądu literalne brzmienie art. 6 ust. 4f ustawy o PIT wskazuje, że wypełnienie przedmiotowej normy uwarunkowano tym, że osoba samotnie wychowująca co najmniej jedno dziecko (a taką jest w ocenie sądu skarżący wbrew stanowisku organów podatkowych) będzie wykonywała tę opiekę naprzemiennie z drugim rodzicem (i ta przesłanka również została wypełniona w tej sprawie) i w związku z tą opieką obojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze (co także sądu zostało spełnione). Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca oprócz wymogu "ustalenia obojgu rodzicom świadczenia", nie wskazał dodatkowego warunku, że świadczenie to musi obejmować cały rok (w tym przypadku 2022). Chodzi wyłącznie o jego ustalenie. A nawet, gdyby przyjąć narrację skarżącego, że takie było założenie ustawodawcy, to w ocenie sądu mogłoby to dotyczyć wyłącznie osób, którym to świadczenie nie zostało przyznane w całości bądź w części (np. wnioskodawca nie wystąpiły o nie), a nie osobom, którym zostało ono przyznane, a tym bardziej wypłacone, jak w tej sprawie (z uwagi na złożony wniosek), a następnie taka osoba, celem skorzystania z preferencyjnego rozliczenia w oparciu o art. 6 ust. 4c i 4d ustawy o PIT składa oświadczenie o zwrocie ustalonego świadczenia (jak w tej sprawie za grudzień 2022 r.).”

8) Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2024 r., I SA/Gd 760/24

W tym samym kierunku, co poprzedni wyrok zmierza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2024 r., I SA/Gd 760/24, z którego możemy dowiedzieć się, że:

• “przepisy ustawy z dnia 9.06.2022 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przyznawały świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc. To przyznane mocą ww. ustawy uprawnienie Skarżącego jest niezależne od tego czy jako rodzic faktycznie pobiera ww. świadczenie wychowawcze.”

Powyższa analiza potwierdza, że głównym problemem poroszunym przez oczecznictwo sądów administracyjnych była kwestia samej możliwości uznania opieki sprawowanej w modelu “opieki naprzemienne” za spełniającą kryteria preferencji podatkowej dla osoby samotnie wychowującej dziecko. Ważne jest także zwróćenie przez sądy administracyjne uwagi na fakt, iż zamieszkiwanie z nowym partnerem nie powinno mieć wpływu na możliwość uzyskania statusu osoby samotnie wychowującej dziecko.

Orzecznictwo nie wypowiedziało się jednak dotychczas w żaden znaczący sposób odnośnie aktualnego w 2026 sposobu wykładni przepisów dokonanych przez Dyrektora KIS, o której była mowa w pierwszej części artykułu.

Podsumowanie

Preferencyjne rozliczenie jako osoba samotnie wychowująca dziecko (art. 6 ust. 4c–4d ustawy o PIT), co do zasady przysługuje podatnikowi spełniającemu ustawowe warunki statusu oraz faktycznego samotnego wychowywania dziecka. Mechanizm polega na podwójnym obliczeniu podatku od połowy dochodów, analogicznie do wspólnego rozliczenia małżonków. Z aktualnych interpretacji KIS wynika jednolicie, że sama opieka naprzemienna nie stanowi samodzielnej przesłanki wyłączającej preferencję. Kluczowe jest spełnienie (a właściwie w wypadku chęci skorzystania z preferencji brak spełnienia) warunków z art. 6 ust. 4f ustawy o PIT, a nie sam model wykonywania opieki:

• dziecko wychowywane jest wspólnie przez oboje rodziców (w tym w modelu opieki naprzemiennej)

 oraz

• obojgu rodzicom ustalono świadczenie wychowawcze (tzw. 800+ w podziale).

Dopiero spełnienie obu przesłanek łącznie skutkuje wyłączeniem preferencji.

Aktualne interpretacje Dyrektora KIS wskazują na istotną liberalizację podejścia, opieka naprzemienna ≠ automatyczny brak prawa do preferencji, decydujące znaczenie ma natomiast spełnienie przesłanek z art. 6 ust. 4f, w „pozostałych przypadkach” możliwe jest skorzystanie z preferencji. Jednocześnie organy podkreślają, że preferencja może być zastosowana tylko przez jednego rodzica - tego, który nie pobiera świadczenia 800+.

Zarazem mimo widocznej liberalizacji podejścia organów podatkowych, zagadnienie to nadal wymaga każdorazowej, indywidualnej oceny, a ostateczne granice stosowania preferencji w modelu opieki naprzemiennej nie zostały jeszcze jednoznacznie przesądzone w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Łukasz Ozga

radca prawny