Opieka naprzemienna – warunki ustanowienia. Co naprawdę bierze pod uwagę sąd?
Pojęcie "opieki (pieczy) naprzemiennej" nie zostało dotychczas zdefiniowane przez ustawodawcę ani w przepisach ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ani w przepisach innych ustaw. Niemniej jednak zakres omawianego pojęcia można pośrednio ustalić odwołując się do treści przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 58 § 1a k.r.o.) oraz przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 5821 § 4 k.p.c., art. 59822 k.p.c. oraz art. 7562 § 1 pkt 3 i § 2 k.p.c). W powołaniu na ww. przepisy należy zatem wskazać, że z naprzemiennym sprawowaniem pieczy nad małoletnim przez jego rodziców mamy do czynienia, gdy dziecko mieszka z każdym z rodziców w powtarzających się okresach czasu (wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt II Ca 1159/19). Dla samego dziecka oznacza to, że będzie ono miało dwa miejsca pobytu i dwa różne centra życiowe.
Przepisy polskiego prawa, w aktualnym stanie prawnym, nie tylko nie definiują wprost samego pojęcia opieki (pieczy) naprzemiennej, ale co kluczowe nie wyjaśniają także, jakie przesłanki powinien brać pod uwagę Sąd, rozważając możliwość zastosowania takiego modelu wykonywania władzy rodzicielskiej.
Aby dowiedzieć się, jakie kwestie są kluczowe dla uzyskania rozstrzygnięcia o opiece naprzemiennej musimy sięgnąć bezpośrednio do praktyki sądowej, wobec czego w niniejszym artykule chciałbym przybliżyć Państwu, jakie czynniki tak naprawdę sąd bierze pod uwagę.
W tym celu, w pierwszej kolejności przedstawię Państwu dwa orzeczenia sądów powszechnych, w których sądy starały się w sposób całościowy ująć czynniki mające znaczenia dla możliwości ustanowienia opieki naprzemiennej, aby dać Państwu ogólny obraz sądowej praktyki.
Ponadto przybliżę Państwu odpowiednią regulację wynikającą z „Zasad europejskiego prawa rodzinnego dotyczących władzy rodzicielskiej” („ Principles of European Family Law Regarding Parental Responsibilities”) opracowanych przez Komisję Europejskiego Prawa Rodzinnego. Przedmiotowe zasady mogą bowiem stanowić dla polskich sądów ważną wskazówkę interpretacyjną.
Następnie w sposób bardziej szczegółowy omówię wraz z powołaniem odpowiedniego orzecznictwa, kluczowe w mojej ocenie przesłanki, którymi polskie sądy kierują się najczęściej, przy ocenie, czy ustanowić model opieki naprzemiennej, wobec danego dziecka, w konkretnej sprawie.
Czym, co do zasady kierują się polskie Sądy przy orzekaniu o opiece naprzemiennej?
Jak wynika z uzasadnienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z dnia 10 listopada 2022 r., sygn. akt III Nsm 380/21, w tym miejscu należy odnieść się do problematycznej kwestii opieki naprzemiennej (fachowo nazywanej pieczą naprzemienną), której regulacji dopatruje się w ustawie z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, która weszła w życie 29 sierpnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1062). Pojęcie pieczy naprzemiennej, nie wynika wprost ze znowelizowanych przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jednak można je wyinterpretować z dyspozycji art. 58 § 1a k.r.o., który stanowi m.in., że sąd (…) rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem (…), co jednak budzi pewne wątpliwości tutejszego Sądu. Zdaniem Sądu nawet przyjmując, iż podstawa regulacji tej opieki naprzemiennej wynika z powołanego powyżej artykułu, to warunkiem ewentualnego jej ustanowienia jest spełnienie podstawowego wymogu, jakim jest takie porozumienie rodziców, które daje możliwości mieszkania dziecka z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. W ocenie Sądu, aby opieka naprzemienna mogła stać się korzystnym rozwiązaniem, wymagana jest na tyle poprawna relacja między rodzicami, by potrafili oni postawić potrzeby dziecka na pierwszym miejscu, w stosunku do ewentualnych wzajemnych personalnych animozji. Warunkiem jest taka komunikacja na temat dziecka, by naprzemienne jego zamieszkiwanie z każdym z rodziców nie godziło w poczucie jego bezpieczeństwa i stabilizacji. Nie bez znaczenia jest również sytuacja finansowa rodziny, jako że opieka naprzemienna oznacza utrzymywanie dwóch domów, w których pełnoprawnym mieszkańcem jest dziecko. Dziecko powinno mieć zatem zapewniony w lokalu zajmowanym przez rodzica swój pokój, czy też większą ilość rzeczy codziennego użytku. Co więcej, bardzo istotne przy ustalaniu pieczy naprzemiennej jest też odległość między domami rodziców - im bowiem bliżej, tym większa szansa, że dziecko obok kontaktów z rodzicami, będzie miało bliskie i stabilne relacje w jednym środowisku rówieśniczym i nie będzie cyklicznie niejako z niego „wyrywane”. Niezbędnym warunkiem zastosowania pieczy naprzemiennej jest więc współdziałanie rodziców, bowiem automatyczne orzeczenie pieczy naprzemiennej w przypadku, gdy rodzice są ze sobą na tyle skonfliktowani, że nie ma warunków i szans na wzajemne porozumienie pomiędzy nimi w sprawach dziecka, byłoby sprzeczne z jego dobrem.
Jak natomiast wynika z postanowienia Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt I Ca 352/13 (z powołaniem się na poglądy piśmiennictwa wymienione w uzasadnieniu orzeczenia), w polskiej doktrynie prawa rodzinnego, w aktualnym stanie prawnym, dominuje przekonanie o dopuszczalności orzeczenia przez sąd pieczy naprzemiennej w sytuacji pozostawienia obojgu rodzicom pełni władzy rodzicielskiej ( np. J. Gajda [w:] K. Pietrzykowski (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Warszawa 2010, s. 963, nb. 1; R. Zegadło pod red. J. Ignaczewskiego, "Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem", Warszawa 2010, s. 51 i 52; tenże "Miejsce zamieszkania, miejsce pobytu, miejsce zwykłego (stałego) pobytu dziecka oraz piecza naprzemienna", Rodzina i Prawo 2011, nr 17-18, s. 13; T. Justyński, "Prawo do kontaktów z dzieckiem w prawie polskim i obcym", Warszawa 2011, s. 241. ). W dostępnym piśmiennictwie dotyczącym pieczy naprzemiennej wskazuje się, że warunkiem jej ustanowienia jest współdziałanie rodziców. „ Aby opieka naprzemienna mogła stać się korzystnym rozwiązaniem, spełnione muszą być szczególne warunki. Wymaga zatem poprawnej i bezkonfliktowej relacji między rodzicami, a więc w każdej sytuacji stawiania potrzeb dziecka na pierwszym miejscu w stosunku do ewentualnych personalnych animozji między rodzicami; zostawienia za sobą przeszłości; samokontroli; dobrej komunikacji na temat dziecka i w obecności dziecka. Niezbędna jest także bardzo sprawna organizacja: precyzyjny i przewidywalny plan zapewniający jednak łatwą reorganizację w przypadku potrzeby modyfikacji; systematyczne i zrównoważone monitorowanie postępów szkolnych przez oboje rodziców; dowożenie dziecka na zajęcia szkolne i pozaszkolne. Nie bez znaczenia jest również sytuacja finansowa rodziny, jako że opieka naprzemienna oznacza utrzymywanie dwóch domów, w których pełnoprawnym mieszkańcem jest dziecko (pokój dziecka, podwójny „ komplet ” rzeczy codziennego użytku dla dziecka) ” (A. Gójska, "Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem", pod red. J. Ignaczewskiego, Warszawa 2010, s. 431.). W wypowiedziach psychologów zajmujących się pieczą naprzemienną podnosi się że „ podstawowym warunkiem zastosowania opieki naprzemiennej jest wystąpienie takich warunków, które pozwalają antycypować zgodną współpracę rodziców we wszystkich aspektach wychowawczych (...). A zatem orzekanie opieki naprzemiennej w sytuacji nasilonego konfliktu między rodzicami stanowi skrajny przykład rozwiązania służącego racjom rodziców i spokojowi sądu, ale sprzecznego z dobrem dziecka” ( tak A. Czerederecka, „Rozwód a rywalizacja o opiekę nad dziećmi ”, Warszawa 2010, s. 108. ). Jak wskazał Sąd w dalszej części tego samego uzasadnienia, warunkiem uwzględnienia wniosku o ustanowienie pieczy naprzemiennej jest głębokie i oparte na solidnych podstawach porozumienie rodziców.
Z przywołanych orzeczeń wynika, że piecza naprzemienna wymaga spełnienia szeregu warunków, które pozwolą zapewnić dziecku stabilne i bezpieczne środowisko wychowawcze. Kluczowe znaczenie ma odpowiednia współpraca rodziców, oparta na właściwej komunikacji, zdolności do porozumiewania się w sprawach dziecka oraz stawianiu jego potrzeb ponad wzajemnymi pretensjami i osobistymi konfliktami.
Istotna jest również sprawna organizacja opieki, umożliwiająca przewidywalne funkcjonowanie dziecka w obu domach, a także sytuacja finansowa rodziców, pozwalająca na zapewnienie mu odpowiednich warunków bytowych. Znaczenie ma ponadto odległość między miejscami zamieszkania rodziców, która może wpływać na zachowanie przez dziecko ciągłości nauki, kontaktów rówieśniczych i dotychczasowego środowiska.
Piecza naprzemienna nie powinna zatem służyć realizacji ambicji rodziców ani być ustanawiana w warunkach nasilonego konfliktu uniemożliwiającego współdziałanie. Decydujące jest to, czy rodzice potrafią współpracować w sprawach wychowawczych i organizacyjnych w stopniu pozwalającym uznać, że taki model opieki będzie rzeczywiście służył dobru dziecka.
Wskazówki co do decyzji sądu zawarte zostały również w „Zasadach europejskiego prawa rodzinnego dotyczących władzy rodzicielskiej” („ Principles of European Family Law Regarding Parental Responsibilities”) opracowanych przez Komisję Europejskiego Prawa Rodzinnego. Zgodnie z zasadą 3.20 odpowiednia władza podejmując decyzję co do naprzemiennego przebywania dziecka, powinna wziąć pod uwagę: wiek i zdanie dziecka, zdolność i gotowość rodziców do współpracy ze sobą w sprawach dziecka oraz ich sytuację osobistą, odległość między miejscami pobytu rodziców oraz szkołą dziecka (postanowienie Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia 2 stycznia 2018 r., sygn. akt III Nsm 37/16).
Powyższe kryteria, znajdujące się w opracowanych przez Komisję zasadach potwierdzają, że ocena zasadności pieczy naprzemiennej wymaga uwzględnienia gotowości rodziców do współpracy oraz praktycznych możliwości zapewnienia dziecku stabilnej opieki w obu domach, przy czym przedmiotowe zasady zwracają dodatkowo uwagę na potrzebę uwzględnienia potrzeb i stanowiska samego dziecka.
Powyższe jest o tyle ważne, że jakkolwiek wskazane powyżej orzeczenia w szeroki sposób nakreśliły praktyczne przesłanki z punktu widzenia, których Sąd ocenia możliwość ustanowienia opieki naprzemiennej, to jednak w każdym wypadku rozstrzygania o sprawach dotyczących dziecka, w tym w kwestii władzy rodzicielskiej (a opieka naprzemienna stanowi model wykonywania przedmiotowej władzy) Sąd ma obowiązek kierować się zawsze, na pierwszym miejscu, zasadą dobra dziecka. Zasada kierowania się przez Sąd dobrem dziecka wynika wprost z przepisów prawa.
Zgodnie bowiem z art. 107 § 1 KRO, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. Zgodnie natomiast z art. 107 § 2 KRO, w braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.
Poniżej przechodzę już do omówienia wszystkich moim zdaniem kluczowych przesłanek, którymi kierują się polskie Sądy orzekając o ustanowieniu opieki naprzemiennej.
Zasada dobra dziecka, jest najważniejszą przesłanką, z punktu widzenia, której Sąd orzeka o ustanowieniu opieki naprzemiennej
Najważniejszym kryterium, którym będzie kierował się Sąd rozważając możliwość zastosowania modelu “opieki naprzemiennej”, będzie zawsze, w każdej sprawie - zasada “dobra dziecka.”
Jak bowiem zaznaczył Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt I CSK 548/23, Sąd Najwyższy uznaje, że kierowanie się zasadą „dobra dziecka” stanowi bezwzględny obowiązek prawny, odnoszący się do każdej indywidualnej decyzji stosowania i wykładni prawa. Wymaga to jego uwzględnienia w każdej sprawie.
Jak rozumieć pojęcie “dobra dziecka”?
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 czerwca 2021 r., sygn. akt II CSKP 81/21, pojęcie dobra dziecka jest pojęciem złożonym. Z jednej strony obejmuje całą sferę najważniejszych jego spraw osobistych, takich jak rozwój fizyczny i duchowy, odpowiednie kształcenie i wychowanie oraz przygotowanie do dorosłego życia. Z drugiej strony ma ono wyraźny wymiar materialny, co polega na konieczności zapewnienia dziecku środków do życia i realizacji celów o charakterze osobistym, a w wypadku gdy ma ono swój majątek, także na dbałości o jego interes majątkowy. Nakaz ochrony dobra dziecka stanowi podstawową i nadrzędną zasadę polskiego systemu prawa rodzinnego. Innymi słowy, zasada dobra dziecka została uznana za podstawowy element porządku publicznego. Przyznanie dobru dziecka rangi zasadniczej zasady porządku prawnego zostało odzwierciedlone nie tylko aktach prawa międzynarodowego, ale również w prawie krajowym. W polskim systemie prawnym zasada dobra dziecka ma źródło w art. 72 Konstytucji RP, jak też stanowi podstawę regulacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczących interesu dziecka i opieki nad nim. U podłoża każdej decyzji podejmowanej w kwestiach, które mogą dotyczyć interesu dziecka, leży wzgląd na ochronę jego dobra.
Jak z kolei objaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 października 2021 r., V CSK 136/21, przyjmuje się, że nie ma definicji ustawowej zwrotu "dobro dziecka". Wypełnienie jego znaczenia powinno być dokonywane w konkretnych okolicznościach faktycznych zwłaszcza, jeżeli wskazują na zaistnienie sytuacji, w jakiej znalazło się dziecko, wymagającej ingerencji ze strony innych podmiotów, w tym także sądu. Na gruncie art. 95 § 3 KRO pojęcie dobra dziecka jest złożone i obejmuje całą sferę najważniejszych jego spraw osobistych, przykładowo takich jak rozwój fizyczny i duchowy, odpowiednie kształcenie i wychowanie oraz przygotowanie do dorosłego życia oraz ma wymiar materialny. Jednocześnie zasada dobra dziecka odgrywa podstawowe znaczenie przy wykładni wszystkich przepisów z zakresu prawa materialnego, jak i prawa procesowego, dotyczących dziecka.
Jak natomiast ujął to Sąd Rejonowy w Kole III Wydział Rodzinny i Nieletnich w postanowieniu z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt III Nsm 247/24, treść pojęcia „dobro dziecka” podlega każdorazowemu ustaleniu na tle okoliczności konkretnej sprawy. Biorąc pod uwagę przepisy dotyczące obowiązków rodziców wobec dzieci, można w najprostszej postaci sprowadzić dobro dziecka do zapewnienia mu warunków rozwoju osobowego (duchowego) i egzystencji materialnej. Przy ocenie dobra dziecka nie można też pomijać obiektywnych uwarunkowań takich jak: wiek dziecka, jego płeć, cechy charakterologiczne rodziców, wzajemny stosunek rodziców do siebie, do dziecka oraz do krewnych dziecka. Nie bez znaczenia są również subiektywne kryteria, takie jak wrażliwość dziecka, poczucie bezpieczeństwa dziecka.
Jak wskazał dodatkowo Sąd Rejonowy w Brodnicy III Wydział Rodzinny i Nieletnich w postanowieniu z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt III Nsm 446/20, dziecko powinno zawsze przebywać i wychowywać się w warunkach maksymalnie w danym wypadku gwarantujących mu właściwy rozwój fizyczny i duchowy oraz należyte przygotowanie do pracy, odpowiednio do jego uzdolnień. Tego wymaga dobro dziecka.
Jak wynika z powyższych orzeczeń, podstawowym kryterium, którym kieruje się sąd, rozważając ustanowienie opieki naprzemiennej, jest dobro dziecka. Oznacza to, że najważniejszym kryterium dla Sądu będzie to, czy proponowany model opieki rzeczywiście będzie służył jego potrzebom i prawidłowemu rozwojowi. Nie istnieje przy tym jedna, uniwersalna definicja dobra dziecka, którą można zastosować w każdej sprawie. Sąd musi ocenić je indywidualnie, uwzględniając konkretne okoliczności rodzinne. Dobro dziecka obejmuje przy tym zarówno jego potrzeby emocjonalne i psychiczne, poczucie bezpieczeństwa oraz prawidłowy rozwój fizyczny i społeczny, jak i zapewnienie odpowiednich warunków bytowych, wychowania i edukacji.
Nie wystarczy zatem wykazać, że oboje rodzice chcą opiekować się dzieckiem w równym zakresie. W konkretnym postępowaniu sądowym trzeba przede wszystkim przekonać sąd, że taki model będzie odpowiadał potrzebom konkretnego dziecka i pozwoli mu wychowywać się w warunkach najlepiej służących jego dobru.
Czy Sąd w ogóle bierze pod uwagę dobro rodziców?
Choć przy ustanawianiu opieki naprzemiennej najważniejsze jest dobro dziecka, sąd nie pomija również interesów rodziców. Muszą one jednak ustąpić, jeżeli nie da się ich pogodzić z ochroną dobra małoletniego.
W mojej ocenie najlepiej ujął to Sąd Rejonowy w Brodnicy III Wydział Rodzinny i Nieletnich w postanowieniu z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt III Nsm 446/20, który stwierdził, że rozstrzygając o dobru dziecka, Sąd nie pomija interesu rodziców, ale interes rodziców musi ustąpić przed interesami dziecka, gdy nie da się pogodzić z ochroną małoletniego.
Jak najpełniejsza realizacja prawa do kontaktów z dzieckiem ma służyć nie rodzicom, a dziecku (tak z kolei postanowienie Sądu Okręgowego w Toruniu - VIII Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 28 listopada 2016 r., VIII Cz 869/16).
Jak dodał Sąd Rejonowy w Myszkowie - I Wydział Cywilny w postanowieniu z dnia 31 lipca 2019 r., sygn. akt III Nsm 467/18, osobiste ambicje każdego z rodziców, próba wykazania większych kompetencji i możliwości w sprawowaniu opieki nad dzieckiem czy też większej więzi z dzieckiem nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od osoby dziecka.
Należy podkreślić, że orzeczenie o wspólnym wykonywaniu władzy rodzicielskiej w formie pieczy naprzemiennej nie powinno wynikać z chęci zachowania przez każdego z rodziców równej pozycji względem dziecka, bez względu na istniejące okoliczności faktyczne. Wprawdzie zamieszkiwanie dziecka w miarę równych okresach u każdego z nich może skutecznie przyczyniać się do utrzymania bliskiej relacji z obojgiem rodziców i pozytywnie wpływać na zaangażowanie w sprawy dziecka, to jednak decydujące znaczenie powinno mieć dobro dziecka (wyrok Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt III Nsm 304/22).
Co przy tym jednak istotne, jak wynika z postanowienia Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 15 stycznia 2025 r., I CSK 2697/24, utrwalonym poglądem jest, że więź z obydwojgiem rodziców co do zasady służy dobru dziecka, w szczególności długoterminowemu dobru dziecka. Więź z obydwojgiem rodziców, których związek rozpadł się, służy przyszłości dziecka, gdyż może liczyć na wsparcie materialne i emocjonalne obydwojga rodziców przy wchodzeniu w dorosłość i później. Zazwyczaj więź z rodzicem pociąga za sobą także więź z całą lub częścią rodziny tego rodzica, tj. z dziadkami, wujostwem, kuzynami, co może zwielokrotnić wsparcie rodzica oraz służy socjalizacji dziecka.
Ponadto naprzemienne sprawowanie pieczy zapewnia lepszy kontakt dziecka z każdym z rodziców oraz możliwość równego udziału każdego z rodziców w procesie wychowawczym, zapewniając również sprawiedliwy podział odpowiednich obowiązków, w tym kosztów utrzymania i wychowania dziecka (wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 27 listopada 2017 r., sygn. akt IV C 1212/17).
Powyższe w praktyce oznacza, że chęć utrzymywania bliskiej więzi z dzieckiem, uczestniczenia w jego wychowaniu i sprawiedliwego podziału obowiązków jest zrozumiała, ale sama w sobie nie przesądza o ustanowieniu opieki naprzemiennej. Sąd nie powinien traktować jej jako sposobu na wyrównanie pozycji rodziców po rozstaniu, lecz ocenić, czy proponowany model pozwoli jednocześnie realizować ich rolę rodzicielską i zapewnić dziecku warunki najlepiej odpowiadające jego potrzebom. Osobiste ambicje rodziców, potrzeba udowodnienia swoich kompetencji wychowawczych czy dążenie do równego podziału czasu nie mogą przesłaniać rzeczywistych potrzeb dziecka. Dlatego sąd powinien ocenić, czy opieka naprzemienna w konkretnych okolicznościach rzeczywiście będzie służyć dziecku. Równy udział rodziców w opiece może być korzystny, ale nie jest celem samym w sobie. Najważniejsze pozostaje zapewnienie dziecku stabilnych warunków rozwoju oraz możliwości utrzymywania wartościowych relacji z obojgiem rodziców.
Zdolność rodziców do współpracy
Bardzo istotnym czynnikiem, który z całą pewnością będzie brał pod uwagę Sąd, decydując, czy ustanowić model opieki naprzemiennej nad dzieckiem, są wzajemne relacje rodziców dziecka, oceniane z perspektywy, czy przedmiotowe relacje pozwalają na rzeczywistą współpracę przy wychowywaniu dziecka. Nie oznacza to, że rodzice mają być zgodni we wszystkich aspektach dotyczących wychowania dziecka, ale muszą potrafić ze sobą rozmawiać i wykazywać się otwartą, kompromisową postawą, pozwalającą na sprawowanie wspólnej, naprzemiennej pieczy nad dzieckiem. Z drugiej strony istniejący konflikt pomiędzy rodzicami, uniemożliwiający współpracę dla dobra dziecka najczęściej wykluczy możliwość ustanowienia pieczy naprzemiennej.
Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie, współpraca rodzicielska jest kluczowa dla prawidłowego funkcjonowania pieczy naprzemiennej i musi ona osiągnąć odpowiedni poziom, niemniej z doświadczenia życiowego wynika, że osiągnięcie sytuacji, w której dwoje rodziców zawsze mówi jednym głosem we wszystkich sprawach, jest iluzją i to w trwałych związkach (postanowienie Sądu Rejonowego w Myszkowie - I Wydział Cywilny z dnia 31 lipca 2019 r., III Nsm 467/18).
Należy zwrócić uwagę, że często w ocenie sądów, jest całkowicie normalnym i zwyczajnym, że matka i ojciec mogą mieć różne spojrzenie na pewne kwestie dotyczące wychowania, leczenia, opieki i sam fakt występowania różnych stanowisk nie świadczy o tym, że drugi z rodziców źle dziecku życzy, czy utrudnia wykonywanie obowiązków rodzicielskich drugiemu rodzicowi (postanowienie Sądu Rejonowego w Myszkowie - I Wydział Cywilny z dnia 31 lipca 2019 r., III Nsm 467/18).
W orzecznictwie można napotkać jednak na bardziej rygorystyczne stanowisko, zgodnie z którym, Sąd dostrzegł również, że uczestnicy postępowania stosują wobec dzieci odmienne metody wychowawcze, co nie sprzyja wykonywaniu opieki naprzemiennej i sprawowaniu władzy rodzicielskiej w tej formie, gdyż spowodowałoby to, że dzieci musiałyby się każdorazowo dostosowywać do obranego przez danego rodzica systemu wychowawczego, a to z kolei nie sprzyja budowaniu stabilnych warunków wychowawczych. Powyższe doprowadziłoby jedynie do większej destabilizacji w ich życiu, co byłoby niezgodne z dobrem małoletnich (wyrok Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt III Nsm 304/22).
Podsumowując powyższe, należy wskazać, że jednym z istotnych czynników, które sąd bierze pod uwagę przy rozstrzyganiu o opiece naprzemiennej, są wzajemne relacje rodziców, a przede wszystkim ich zdolność do współpracy w sprawach dziecka. Nie oznacza to, że muszą oni zgadzać się we wszystkich kwestiach wychowawczych. Ważne jest jednak, aby potrafili ze sobą rozmawiać, wymieniać informacje, podejmować niezbędne decyzje i szukać kompromisów w sprawach dotyczących dziecka. Sam fakt, że rodzice mają odmienne zdanie na temat wychowania, leczenia czy codziennej opieki, nie przekreśla możliwości ustanowienia opieki naprzemiennej. Różnice zdań są naturalne, a rodzice nie muszą stosować identycznych metod wychowawczych. Problem pojawia się wtedy, gdy rozbieżności prowadzą do poważnych trudności w organizacji opieki, braku porozumienia w istotnych sprawach lub destabilizują życie dziecka.
Konflikt pomiędzy rodzicami w sprawach dziecka w zasadzie wyklucza możliwość ustanowienia opieki naprzemiennej
Jak już wskazano, nie budzi natomiast wątpliwości, że istniejący, otwarty konflikt pomiędzy rodzicami w zasadzie uniemożliwia ustanowienie opieki naprzemiennej.
Jak wyjaśnił Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie - VI Wydział Rodzinny i Nieletnich w postanowieniu z dnia 19 października 2021 r., VI Nsm 2569/18, z powodu konfliktu pomiędzy rodzicami nie jest też możliwa opieka naprzemienna nad dziećmi, są też duże problemy w załatwianiu spraw szkolnych i np. lekarskich przy psychologicznych dzieci. Świadczy o tym zaburzona komunikacja pomiędzy rodzicami przedstawiona w wymianie ich informacji przesyłanych mailowo oraz wyjaśnienia stron składane na rozprawie. Sama piecza naprzemienna (czyli taka sama ilość czasu dziecka pod opieką każdego z rodziców) przy rywalizacyjnej i konfliktowej postawie rodziców nie tylko nie pomoże wyjść dziecku z konfliktu lojalności, ale może jeszcze pogorszyć sytuację dziecka, które będzie gubiło się przechodząc między domami skłóconych rodziców. Jak dalej wskazał Sąd, z powszechnie dostępnej wiedzy wynika bowiem, iż konflikt lojalności pojawia się u dziecka, gdy stara się zadowolić każdego z rodziców, kosztem swoich potrzeb. W konflikcie lojalnościowym dziecko każdemu z rodziców mówi przeciwstawne rzeczy na temat tego, czego pragnie, żeby zadowolić tego właśnie rodzica. [...] Rodzicom zdarza się konflikt lojalności wzmacniać poprzez różne komunikaty (np. na temat drugiego z rodziców), które zostają w dziecku [...].
Szczególnie niekorzystna jest zatem sytuacja, w której rodzice pozostają w otwartym konflikcie, rywalizują ze sobą i nie potrafią oddzielić wzajemnych pretensji od spraw związanych z wychowaniem dziecka. W takich okolicznościach opieka naprzemienna może zamiast zapewniać dziecku bliską relację z obojgiem rodziców, narażać je na dodatkowy stres i konflikt lojalnościowy. Dziecko może wówczas odczuwać presję, by opowiadać się po stronie jednego z rodziców lub dostosowywać swoje zachowanie do oczekiwań każdego z nich. Dlatego też istniejący pomiędzy rodzicami konflikt, jego charakter, nasilenie i wpływ na dziecko oraz zdolność rodziców do współdziałania mają zasadnicze znaczenie. Sąd oceni, czy mimo istniejących różnic rodzice są w stanie zapewnić dziecku odpowiednią organizację opieki, poczucie bezpieczeństwa i względną stabilność wychowawczą. Jeżeli ich relacje uniemożliwiają taką współpracę, może to przemawiać przeciwko ustanowieniu opieki naprzemiennej.
Czy warunkiem ustanowienia opieki naprzemiennej jest zgoda obojga rodziców?
Sąd może ustanowić opiekę naprzemienną nawet w sytuacji, gdy matka lub ewentualnie ojciec nie zgadza się na taką formę sprawowania pieczy. Pomimo braku zgody, Sąd oceniając całokształt materiału dowodowego może uznać, że piecza naprzemienna, najpełniej będzie realizowała zasadę dobra dziecka.
Powyższe potwierdza teza powołanego już wcześniej postanowienia Sądu Rejonowego w Myszkowie - I Wydział Cywilny z dnia 31 lipca 2019 r., III Nsm 467/18), gdzie Sąd wskazał, że nie można przyjąć, że warunkiem sine qua non (koniecznym/niezbędnym) do wprowadzenia opieki naprzemiennej jest zgoda na nią obojga rodziców.
W praktyce jednak mając na uwadzę, że do ustanowienia opieki naprzemiennej niezbędna jest współpraca rodziców, deklarowanie przez jednego z rodziców niechęci do takiego rozwiązania, spowoduje, iż przekonanie Sądu do takiej formy wykonywania władzy rodzicielskiej może okazać się utrudnione. Kwestii tej poświęciłem cały odrębny artykuł i zachęcam do zapoznania się z nim. Link do artykułu poniżej
Czy ma znaczenie wiek dziecka?
Polskie sądy rozstrzygając o kwestii zastosowania opieki naprzemiennej biorą pod uwagę wiek dziecka, ale kwestia ta uwzględniana jest na zasadzie etapu rozwoju konkretnego dziecka w stosunku do jego wieku i jego predyspozycji do życia w ramach dwóch centrów życiowych, a nie sztywnych ram wiekowych, od których można zastosować opiekę naprzemienną. Zarazem warto zaznaczyć, że przepisy polskiego prawa, w tym w szczególności Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy oraz Kodeks Postępowania Cywilnego (zawierające regulacje dotyczące opieki naprzemiennej) nie zawierają w tym zakresie żadnych ograniczeń, co oznacza, że sąd może orzec o wykonywaniu władzy rodzicielskiej w modelu opieki naprzemiennej bez względu na wiek dziecka.
Kwestii tej poświęciłem odrębny obszerny i szczegółowy artykuł: “Opieka naprzemienna - od jakiego wieku? Co mówią przepisy, sądy, badania oraz statystyki?” Artykuł dostępny jest pod poniższym linkiem.
Czy dla Sądu istotne jest zdanie samego dziecka?
Jeżeli stopień rozwoju danego dziecka na to pozwala, jego zdanie dotyczące możliwości funkcjonowania w ramach pieczy naprzemiennej i dwóch centrów życiowych powinno zostać uwzględnione przez Sąd w ramach instytucji wysłuchania dziecka. Zdanie i rozsądne życzenia dziecka powinny zostać uwzględnione oczywiście także przez samych rodziców.
W tym zakresie należy w szczególności zauważyć, iż jak wynika z art. 95 § 4 KRO, władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Rodzice przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni je wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala, oraz uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia.
Już zatem nawet sam przepis prawa nakazuje, aby wykonywana władza rodzicielska uwzględniała rozsądne życzenia dziecka, jeżeli stopień jego rozwoju na to pozwala.
Można przy tym odnaleźć orzeczenia sądowe, potwierdzające, iż polskie sądy rzeczywiście kierują się zdaniem dziecka, przy wyrokowaniu w zakresie wykonywania władzy rodzicielskiej w formie opieki naprzemiennej.
Przykładowo w wyroku Sądu Rejonowego w Opolu III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 9 grudnia 202, III Nsm 240/20, sąd oddalając zatem wniosek o powierzenie władzy rodzicielskiej nad małoletnim w formie opieki naprzemiennej obojga rodziców, miał na uwadze przede wszystkim dobro dziecka. Sąd wziął pod uwagę stanowisko samego małoletniego, który chce mieszkać u swojego ojca, a w miejscu zamieszkania swojej matki chce spędzać jedynie weekendy
Sytuacja finansowa rodziny
Sytuacja zawodowa oraz sytuacja finansowa i majątkowa rodziców może mieć znaczenia dla Sądu przy wyrokowaniu o ewentualnym ustanowieniu modelu opieki naprzemiennej. Należy jednak zaznaczyć, że przy wyrokowaniu w zakresie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej nie chodzi o ocenę przez Sąd, który z rodziców więcej zarabia i który z rodziców może dać dziecku lepsze perspektywy finansowe, lecz o ustalenie, czy model opieki naprzemiennej jest w ogóle realny w danej sytuacji finansowej rodziny - tj. czy w ogóle leży w zasięgu możliwości finansowych rodziców.
Jak bowiem wynika z postanowienia Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt I Ca 352/13 (z powołaniem się na poglądy piśmiennictwa wymienione w uzasadnieniu orzeczenia), nie bez znaczenia jest również sytuacja finansowa rodziny, jako że opieka naprzemienna oznacza utrzymywanie dwóch domów, w których pełnoprawnym mieszkańcem jest dziecko (pokój dziecka, podwójny „komplet” rzeczy codziennego użytku dla dziecka) ” (A. Gójska, "Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem", pod red. J. Ignaczewskiego, Warszawa 2010, s. 431.).
Chodzi zatem o to, czy rodzice mają zdolności finansowe i majątkowe ku temu, aby zapewnić dziecku równoległe dwa różne centra życiowe, gdzie w przypadku każdego z tych centrów dziecko będzie mogło funkcjonować w sposób umożliwiający jego pełny rozwój.
Motywacja finansowa ustanowienia opieki naprzemiennej
Skoro jesteśmy przy omawianiu sytuacji finansowej rodziców w kontekście opieki naprzemiennej to od razu należy zaznaczyć, że Sąd nie uwzględni z kolei wniosku o ustanowienie opieki naprzemiennej motywowanego w rzeczywistości chęcią uniknięcia przez jedną ze stron świadczenia alimentacyjnego.
Jak wskazano w postanowieniu Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie - VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 19 października 2021 r. VI Nsm 2569/18, motywacji ekonomicznej nie można bowiem uznać za wystarczającą przesłankę do wprowadzenie modelu pieczy naprzemiennej. Nie można bowiem pominąć aspektów ekonomicznych tego rozwiązania. Wiadomym jest, że należy iż model opieki naprzemiennej może uzasadniać powództwo o uchylenie obowiązku alimentacyjnego tego z rodziców, który dotychczas miał zasądzone alimenty płatne do rąk drugiego rodzica.
Realne możliwości wykonywania opieki nad dzieckiem w powierzonym czasie
Kolejną przesłanką, którą może oceniać Sąd, rozważając możliwość ustanowienia opieki naprzemiennej jest to, czy rodzice rzeczywiście dysponują realnymi możliwościami jej wykonywania. W praktyce najczęściej będzie chodziło o to, czy dany rodzic jest w stanie pogodzić swoje pozostałe obowiązki, głównie zawodowe z funkcjonowaniem rodziny w modelu opieki naprzemiennej, która wymaga dysponowaniem odpowiednimi zasobami czasowymi i wymaga odpowiedniej koordynacji pomiędzy obojgiem rodziców. Oczywistym jest przy tym, że każdy model sprawowania opieki nad dziećmi, wymaga dysponowania przez rodziców odpowiednimi zasobami, lecz z uwagi na specyfikę opieki naprzemiennej kwestia ta staje się szczególnie istotna.
Powyższe potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w Myszkowie - I Wydział Cywilny z dnia 31 lipca 2019 r., III Nsm 467/18, gdzie Sąd zaznaczył, że zasadniczo każdy z rodziców powinien zapewnić sobie możliwość sprawowania opieki w czasie oddanym mu do dyspozycji. Jak argumentował powyższe Sąd, okresy opieki mogą być okazjonalnie modyfikowane, skracane lub wydłużane w razie zajścia szczególnych okoliczności, niezawinionych przez strony, jednakże za obopólną zgodą. Wówczas dziecko przebywa pod pieczą drugiego rodzica. Powyższe oznacza, że sytuacje odstępstw od modelu naprzemiennego możliwe są w przypadkach ekstraordynaryjnych.
Odległość między domami rodziców
Znaczenie powyższej przesłanki realnej możliwości wykonywania opieki nad dzieckiem w powierzonym czasie, może też przejawiać się w praktyce w kwestii odległości, w jakiej pozostają położone od siebie poszczególne przyszłe centra życiowe małoletniego. Z całą pewnością Sąd w przychylniejszy sposób oceni sytuację, w której rodzice zamieszkują w niewielkiej odległości od siebie, co pozwalać będzie na sprawniejszą zamianę w regularnych odstępach czasu, faktycznego miejsca zamieszkania dziecka. Niewielka odległość pomiędzy poszczególnymi domami pozwala także na utrzymanie przez dziecko stałego kontaktu ze swoją grupą rówieśniczą, jak również ułatwia organizację życia szkolnego dziecka.
W poniższym przykładzie, Sąd pozytywnie ocenił sytuację, w której pomiędzy miejscami zamieszkania rodziców występowała niewielka odległość, jednak oddalił wniosek o ustanowienie opieki naprzemiennej z uwagi na istniejący konflikt (kwestia konfliktu pomiędzy rodzicami omówiona została powyżej).
Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 11 czerwca 2024 r., III Nsm 1280/22, w ocenie Sądu – potwierdzonej ustaleniami biegłych z O. Zespołu (...), z uwagi na wiek dziecka i wprowadzone w przeszłości istotne zmiany jego centrów życiowych, a także istniejący konflikt między uczestnikami postępowania właściwym jest pozostawienie małoletniego S. K. pod codzienną opieką matki W. H. oraz powierzenie obojgu rodzicom władzy rodzicielskiej. Zagrożeniem dla małoletniego jest postawa rodziców względem siebie – utrzymujący się konflikt, wzajemny brak zaufania do siebie, trudności w porozumiewaniu się, brak poczucia bezpieczeństwa rodzicielskiego u każdego z uczestników postępowania, brak równowagi emocjonalnej. Powyższe nie pozwala na ustanowienie opieki naprzemiennej nad małoletnim, nawet w sytuacji niewielkiej odległości zamieszkiwania uczestników postepowania.
Zmiana szkoły i środowiska dziecka
Skoro wspomniałem już o pozytywach związanych z bliskością domów rodziców, co pozwala na utrzymanie kontaktu ze środowiskiem szkolnym i rówieśniczym dziecka, to zaznaczyć jednak muszę, że konieczność ewentualnej zmiany szkoły, czy w ogóle środowiska dziecka nie musi jednak wykluczać możliwości ustanowienia opieki naprzemiennej.
Jak przyjął bowiem Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie - VI Wydział Rodzinny i Nieletnich w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2025 r., wydanym w sprawie sygn. akt VI Nsm 577/25, przyzwyczajenie dzieci nie jest priorytetowe i nadrzędne wobec innych okoliczności życiowych. Sąd uznaje także, iż w dotychczasowych placówkach dzieci miały dobrą opiekę. Natomiast normalną okolicznością życiową jest, iż w sytuacji zmiany miejsca zamieszkania rodziców, zmieniają oni dzieciom placówki edukacyjne. Jest to fakt powszechny - dzieci czasami zmieniają szkoły/przedszkole. Ludzie, dzieci też, mają zdolność zaadoptowania się do nowym warunków, bez większych uszczerbków dla swojego zdrowia fizycznego i psychicznego. Dzieci poznają nowych ludzi, nauczycieli i kolegów, z którym chętnie się bawią i nawiązują nowe sympatie. Z czasem w nowym środowisku szkolnym dzieci funkcjonują równie dobrze, jak w poprzednim, a czasami nawet lepiej.
Opinia OZSS
Jakkolwiek kwestii tej poświęcę w przyszłości odrębny wpis, to już w tym miejscu zaznaczam, że dla możliwości ustanowienia przez Sąd opieki naprzemiennej w praktyce może mieć znaczenie opinia OZSS - Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów (dawniej RODK – Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego). Nie w każdym postępowaniu Sąd decyduje się na dopuszczenie dowodu z takiej opinii na wniosek jednej ze stron lub z urzędu - nie jest ona obowiązkowa, ale w sytuacji spornych wniosków stron, Sąd może posłużyć się pomocą specjalistów (najczęściej z zakresu psychologii, czy też pedagogiki), którzy ocenią z punktu widzenia dobra dziecka, jaki model wykonywania władzy rodzicielskiej będzie w konkretnej sprawie najlepszy.
Zwracam przy tym uwagę, że to na samych rodzicach spoczywać powinna, co do zasady inicjatywa dowodowa i to sami rodzice chcąc doprowadzić do wypowiedzenia się przez OZSS, na temat możliwości ustanowienia opieki naprzemiennej, powinni złożyć w procesie stosowny wniosek.
Jak bowiem wynika z postanowienia Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 16 maja 2025 r., II CSKP 1209/24, w postępowaniu cywilnym regułą jest przeprowadzanie dowodów na wniosek stron (uczestników), a dopuszczanie ich z urzędu stanowi wyjątek od tej zasady; zdanie pierwsze art. 232 KPC wskazuje bowiem, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Stosowanie wyjątku pozostawione jest dyskrecjonalnej władzy sądu, na co wyraźnie wskazuje użyty w zdaniu drugim art. 232 KPC zwrot „sąd może”. [...] W sprawach rodzinnych i opiekuńczych sąd może zażądać opinii opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów. Również i w tym przypadku ustawodawca świadomie pozostawił sądowi swobodę oceny, czy przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest rzeczywiście konieczne. Kodeks postępowania cywilnego nie przesądza zatem, że dowód ten powinien być przeprowadzany z urzędu i w każdej sprawie o charakterze rodzinnym
Wnioski zawarte w wydanej w sprawie opinii OZSS, najczęściej posłużą Sądowi w celu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Poniżej przedstawiam przykładowe fragmenty uzasadnień Sądów, w których Sądy uwzględniają wnioski płynące z wydanych opinii.
Na podstawie opinii (...) Zespołu (...) Sądu Okręgowego w Warszawie ustalił, że predyspozycje rodziców do sprawowania bezpośredniej pieczy nad małoletnimi są porównywalne, małoletni pragną udziału obojga opiekunów w swoim życiu i żadnego z nich nie wyróżniają, oraz że zaadaptowali się do pozostawania pod pieczą naprzemienną zapewniającą równy udział każdego z rodziców w ich życiu i jest to zgodne z ich potrzebą (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt V ACa 776/18).
W ocenie biegłej brak współpracy rodzicielskiej i poprawnej komunikacji miedzy rodzicami dzieci uniemożliwia sprawowanie przez nich pieczy naprzemiennej. Warunkiem absolutnie niezbędnym i koniecznym do tej opieki jest dobra współpraca rodziców między sobą w obszarze wychowania dzieci oraz dialog i porozumienie między rodzicami w kwestiach wychowawczych, a także dostrzeganie roli drugiego rodzica jako niezbędnej osoby w dalszym życiu i prawidłowym rozwoju dziecka (wyrok Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie z dnia 10 listopada 2021 r., VI Nsm 2569/18).
Warto jednak zaznaczyć, że ostatecznie to na Sądzie spoczywa ciężar rozstrzygnięcia sprawy, a Sąd może krytycznie ocenić sporządzoną opinię i nie zgodzić się z wnioskami z niej płynącymi. Przykład takiego orzeczenia poniżej.
Sąd nie podzielił wniosków biegłych w zakresie możliwości wprowadzenie nad małoletnim opieki naprzemiennej. Przede wszystkim należy mieć na uwadze fakt, iż rodzice małoletniego tylko pozornie są w stanie współpracować w sprawach syna. Rywalizują w tym zakresie między sobą oraz stosują odmienne metody wychowawcze, co nie sprzyja wychowaniu dziecka, a także może być przyczyną problemów sprawianych przez małoletniego w ostatnim czasie na terenie placówki szkolnej. W ocenie Sądu rodzice nie są w stanie ujednolicić postaw wychowawczych, ani nawiązać ścisłej współpracy rodzicielskiej. Ponadto za wprowadzeniem takiego uregulowania nie przemawia wiek dziecka, które właśnie rozpoczęło edukację w szkole podstawowej i winno mieć jedno stałe miejsce zamieszkania i pewność co do swojej sytuacji rodzinnej (postanowienie Sądu Rejonowego w Opolu III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 3 lutego 2023 roku, III Nsm 1074/20).
Podsumowanie
Z przeanalizowanego orzecznictwa wynika jednoznacznie, że sądy nie kierują się jednym zamkniętym katalogiem przesłanek orzekając o ustanowieniu opieki naprzemiennej. Każda sprawa jest oceniana indywidualnie, jednak z orzeczeń wyraźnie wyłania się grupa okoliczności, które powtarzają się najczęściej. Należą do nich przede wszystkim dobro dziecka, rzeczywista zdolność rodziców do współpracy, stabilność organizacyjna planowanej pieczy oraz możliwość zapewnienia dziecku prawidłowego rozwoju w obu domach. Im lepiej rodzic jest w stanie wykazać spełnienie tych warunków, tym większe są szanse na ustanowienie opieki naprzemiennej.
Każda sprawa wymaga oceny konkretnych okoliczności, a najważniejsze pozostaje to, czy podział opieki między rodziców rzeczywiście odpowiada potrzebom dziecka.
Jeżeli ubiegasz się zatem o opiekę naprzemienną w konkretnym postępowaniu, warto wykazać m.in.:
zgodność modelu opieki naprzemiennej z dobrem dziecka,
zdolność do współpracy rodziców w kwestii sprawowania pieczy nad dziećmi,
dotychczasowe wspólne zaangażowanie w wychowanie,
realne możliwości wykonywania opieki w modelu opieki naprzemiennej,
dobrą organizację,
odpowiednie warunki mieszkaniowe,
bliskość szkoły,
elastyczność zawodową,
gotowość do komunikacji,
związanie dziecka z obojgiem rodziców,
zdolność konkretnego dziecka do funkcjonowania w takim modelu, w tym mając na uwadze jego wiek i stopień rozwoju;
poparcie dziecka dla takiego modelu wykonywania władzy rodzicielskiej.
Łukasz Ozga
radca prawny
Komentarze